پدرخوانده‌هاي ناپيداي سينما!

[bizboy]

آيا در سينماي ايران مافياي اكران وجود دارد؟


وقتي به زحمت نيمي از توليدات سالانه، امكان اكران عمومي مي‌يابند و كمبود سالن سينما گاهي اوقات اجازه اكران مناسب همين فيلم‌ها را هم نمي‌دهد، طبيعي است كه دامنه نارضايتي‌ها از مناسبات اكران فيلم‌ها گسترش يابد.

در چنين شرايطي است كه معترضان از دست‌هاي ناپيداي پدر‌خوانده‌هايي مي‌‌گويند كه قدرت نامحدودي دارند و به راحتي مي‌توانند از قدرت و نفوذشان براي بالابردن فيلم‌هاي خود و زمين زدن فيلم‌هاي رقبا استفاده كنند.

در حالي كه صاحب‌نظران معتقدند «مافياي اكران» اگر وجود خارجي داشته باشد محصول و مولود شرايط غيراستاندارد سينماي ايران است.تعداد كم سالن‌هاي سينما، برقرار نبودن نسبت درست ميان عرضه و تقاضا و توقعات بعضا عجيب و غريب سينماگراني كه وقتي پشت دوربين مي‌ايستند به فكر به دست آوردن دل جشنواره‌هاي داخلي يا خارجي( فرقي نمي‌كند) هستند و موقع اكران سهم خود را از گيشه سينما‌ها طلب مي‌كنند،سبب شكل‌گيري شبهه وجود مافياي اكران در سينماي ايران شده است.

چند كيلو خرما براي مراسم تدفين؛ فيلمي كه سازنده اش معتقد است مافياي اكران اجازه نمايش آن را نمي دهد

بيش از يك دهه است كه تقريبا هر فيلمسازي‌ كه از شرايط نمايش فيلمش ناراضي است پاي مافياي اكران را پيش مي‌كشد. 2 سال پيش و در زمان اكران« بيد مجنون» و «خيلي دور، خيلي نزديك» گلايه فيلمسازان از قدرت مافياي اكران در تعيين سرنوشت گيشه فيلم‌ها به اوج رسيد، به‌خصوص اين كه گفته مي‌شد مافياي اكران در مقابل فيلم‌هاي فرهنگي جبهه‌گيري مي‌كند و در مقابل، بهترين شرايط نمايش را براي آثار تجاري فراهم مي‌كند.

در همان زمان همايون اسعديان رئيس وقت شوراي صنفي اكران گفت: اصلا اینگونه نیست كه در هنگام اكران بین فیلم‌های فرهنگی و تجاری تفاوتی وجود داشته باشد، حتی در برخی موارد به فیلم‌های فرهنگی امتیازهای بیشتری نیز داده شده است.

وی تأكيد كرد: دوستان یا از روي بی‌اطلاعی كامل صحبت مي‌كنند و نمی‌دانند شیوه اكران چگونه است كه بارها عنوان كرده‌ايم این دوستان مراجعه كنند و آيین نامه اکران را دریافت كنند و یا مغرضانه صحبت مي‌كنند تا جو سازی كنند.

اسعديان تأكيد كرد: به دوستانی که فیلم های فرهنگی داشتند از قبل توصیه كرده بودیم فیلم‌هایشان را با همدیگر اكران نكنند، چون ممكن است به دلیل كمبود سالن های نمایش دچار مشكل بشوند، ولی همه اصرار داشتند حتما در تابستان اكران داشته باشند. خب ما يك سینما فرهنگ كه بیشتر نداریم و به همین خاطر سینما عملا نمي‌تواند قراردادهای بیش از 2 هفته ببندد، فكر مي‌كنم در این مسئله بیشتر پخش كننده‌هاي این آثار مقصر باشند و نه شورای اكران.

این كارگردان افزود: وقتی برخی از فیلم‌ها خوب نمي‌فروشد، فوری دست به اعتراض نزنیم كه اكران در دست مافیاست.

برخي از صاحب‌نظران معتقدند بايد ريشه اصلي اين مشكل را در كمبود سالن‌‌هاي نمايش جست‌وجو كرد. آمارها حكايت از وجود بيش از ۴۰۰سالن سينما در دهه ۵۰ دارد، اما اين تعداد سالن پس از انقلاب به حدود ۳۰۰سينما كاهش يافت و متأسفانه با گذشت ۲۷سال‌، اقدامي بايسته و مطلوب در جهت افزايش توان نمايشي صورت نگرفته است.

در دهه 50 جمعيت كشور حدود ۳۵ميليون نفر با بيش از ۴۰۰سينما بود اما امروز جمعيت نزديك به ۷۰ ميليوني، ۲۸۰سينما در اختيار دارد. بيش از 70 اثر سينمايي سالانه توليد شده كه تنها نيمي از اين محصولات مجال اكران مي‌يابد.

همه روزه زمزمه تدوين آيين‌نامه‌ها، طرح‌هاي جديد و تشكيل شوراهاي مشورتي شنيده مي‌شود و در نهايت نيمي ‌از توليدات سالانه ‌سينما در انبارها خاك مي‌خورد و انتظار در صف اكران نيز پيوسته طولاني‌تر مي‌شود.

اين درحالي است كه ديروز(قبل از انقلاب) ورود بي‌رويه فيلم خارجي، اكران آثار وطني را به شدت تحت‌تأثير قرار داده بود ولي امروز به مدد توليدات انبوه و حمايت همه جانبه مديريت فرهنگي كشور از محصولات داخلي، امكان اكران آثار خارجي به شدت محدود شده است.

تدوين و چاره‌انديشي براي ساماندهي به اكران آثار سينمايي كه از آن به‌عنوان زخم ناسور صنعت فيلم كشور ياد مي‌شود به قصه پرغصه اهالي اين حرفه تبديل شده است. سينماگران مي‌گويند سينماها فرسوده و امكانات فني سالن‌ها نامناسب است و از سوي ديگر صاحبان سالن مدعي هستند كه فيلم خوب ساخته و روانه اكران نمي‌شود اما دراين ميان گسترش پديده مخاطب گريزي رنج صنعت فيلم كشور را مضاعف كرده است.

مخاطبي كه با انبوه توليدات متنوع، سرگرم‌كننده و جذاب خارجي از طريق شبكه‌هاي ماهواره‌اي، نمايش خانگي، سي‌دي‌قاچاق و اينترنت روبه‌رو است، ديگر رنج مسافرت شهري و حضور در سالن‌هاي نامناسب را براي ديدن برخي آثار بي‌كيفيت متحمل نمي‌شود.

به گفته برخي سينماگران، وجود ارتباط غيرحرفه‌اي و زد و بندهاي سنتي ميان برخي سينما‌داران و پخش‌كنندگان فيلم كه از آن به‌عنوان «مافياي اكران» در محافل مطبوعاتي و مديريتي ياد مي‌شود، نمايش آثار ارزشمند سينمايي را با مشكل روبه‌رو كرده است.

محسن علي اكبري، تهيه‌كننده «پاداش سكوت» در همان روزهاي اول اكران فيلمش گفت: مشكل مافياي سينماي ايران همچنان پابرجا ست و به هر فيلمي سالن خوب داده نمي‌شود و براي فيلم‌هاي فرهنگي گروه قائل نمي‌شوند، بنابراين اين‌گونه فيلم‌ها بايد به سختي با يک يا2سينما يا گاهي 5 سينما فيلم خود را به نمايش بگذارند، به‌رغم اين‌كه، اين فيلم‌ها مورد استقبال مردم قرار مي‌گيرند و فروش بسيار خوبي هم دارند.

مهدي كرم پور ، كارگردان فيلم «چه كسي امير را كشت» معتقد است وجود تشكلي با عنوان مافياي اكران در سينماي ايران نيازمند ابزار و لوازم خاصي است كه در حال حاضر به‌نظر نمي‌رسد چنين مافيايي در كشور ما وجود داشته باشد. او مي‌گويد: بخش خصوصي ما توانايي تشكيل مافيا را ندارد. ممكن است يك سري روابط در اين زمينه بر سينماي ما حاكم باشد اما در سينماي ايران مافيا نداريم.

ذائقه مخاطب ما ذائقه مشخصي است و فيلم‌هايي كه در حقيقت ذائقه تماشاگر را در نظر مي‌گيرند در اكران شانس بيشتري دارند و مي‌توانند موفق شوند، چون مردم از اين فيلم‌ها بيشتر استقبال مي‌كنند و به‌دنبال آن سينما‌دار‌ها هم به چنين فيلم‌هايي امكان نمايش مي‌دهند.

در مورد فيلم‌هاي فرهنگي بهتر است دولت تصميمي اتخاذ كند و سينماهايي را به اكران فيلم‌هاي فرهنگي كه مخاطب كمتري دارند تخصيص دهد. به هر حال اين فيلم‌ها در اكثر مواقع شانس اكران در سيكل عمومي اكران را از دست مي‌دهند. پس بهتر است دولت با اختصاص سينماهاي خاص و اكران مستمر و مداوم با تعداد روزهاي نمايش زياد، شرايط بهتري را براي اين فيلم‌ها فراهم كند.

به هر حال دولت ابزار اين امر را به راحتي در اختيار دارد و بايد برنامه‌ريزي كند. ارائه يارانه به بخش فرهنگي وظيفه دولت است نه بخش خصوصي. ما نمي‌توانيم از بخش خصوصي انتظار داشته باشيم فيلم فرهنگي اكران كند.

سامان سالور وجود مافیای اکران را عامل اصلی به نمایش در‌ نیامدن فیلم سینمایی «چند کیلو خرما برای مراسم تدفین» می‌داند.

کارگردان فیلم سینمایی «چند کیلو خرما برای مراسم تدفین» با انتقاد از طولانی شدن روند اکران آن مي‌گويد: متأسفانه با وجود گذشت چند سال از ساخت این فیلم هنوز نتوانستیم آن را راهی سینماها کنیم. وضعیت این فیلم متأسفانه اکنون مانند یک کلاف سردرگم است.
سالور در ادامه مي‌گويد: اصولا اکران در سینمای ایران یک مقوله پیچیده است و نمی‌توان بدون توجه به یک سری مسائل حاشیه‌ای درباره اکران یک فیلم اظهار نظر کرد.

معمولا دست‌های پشت پرده و برخی عوامل دراین‌خصوص نقش اساسی ایفا می‌کنند و ناگهان همه چیز را تحت تاثیر قرار می‌دهند. تا زمانی که این عناصر از یک فیلم حمایت نکنند احتمال اکران آن بسیار ضعیف است.وی ادامه داد: اکنون شاهد اکران فیلم‌هایی هستیم که حتی بسیاری از خطوط قرمز را رعایت نکرده‌اند ولي با این وجود فروش میلیاردی دارند و نگرانی بابت پخش ندارد.

اما فیلمی معمولی که جانب احتیاط را در تمام حوزه‌ها رعایت كرده به طرزی شگفت‌انگیز اجازه اكران نمی‌یابد و این جای سؤال دارد. ضمن اینکه پاسخ مناسب هم از سوی مسئولان شنیده نمی‌شود.

سالور مي‌گويد: متأسفانه در سال‌های اخیر شاهد درخشش و حضور فعال آثار سینمای ایران در مجامع بین‌المللی دنیا نبودیم که بسیار نگران‌‌‌ کننده است و به‌نظر می‌رسد نوعی شعار‌زدگی بر عرصه فرهنگ سایه انداخته، در حالی که شرایط متفاوت از این شعارها پیش می‌رود.

اکنون اگر فیلمی بخواهد متفاوت باشد با مشکل روبه‌رو می‌شود و فیلم‌های سطحی و مبتذل فضای تنفس سالم را بر فیلم‌های متفاوت و فرهنگی تنگ کرده‌اند. وی افزود: در چنین فضایی ساخت فیلم‌های معناگرا و متفاوت بسیار سخت است.

اما مانند بسیاری این شرایط را تحمل كرده و دوام آورده‌ایم. اكنون حداقل درخواست ما این است که فیلم‌های این ژانر حداقل به صورت محدود اجازه پخش و اكران پیدا کنند. یک فیلمساز همیشه دوست دارد اثرش ابتدا در کشور خودش اکران شود و این انتظار و توقع زیادی نیست.

سالور درباره وضعیت نهایی فيلمش گفت: با یکی از شرکت‌‌های پخش فیلم قرارداد اکران بسته‌ایم که تلاش‌ها برای رسیدن به این هدف ادامه دارد. با وجود تلاش‌های فراوان، این شرکت پخش‌‌ کننده هنوز به نتیجه‌ای نرسیده و وضعیت اکران فیلم نامشخص است، به گونه‌ای که همه ما از نمایش آن ناامید شده‌ایم. فكر مي‌كنم اهالی سینما این حق را داشته باشند تا آثار جدی‌تر و متفاوت‌تر را نیز تماشا كنند.

حسين فرح بخش، تهيه‌كننده، به هيچ وجه وجود مافياي اكران در سينماي ايران را نمي‌پذيرد و مي‌گويد: اگر مافيايي وجود دارد اعضاي اين مافيا را به ما هم نشان بدهيد تا آنها را بشناسيم. بحث مافياي اكران را افرادي به ميان مي‌كشند كه فيلم‌هاي ضعيف و بي‌مخاطب مي‌سازند و عدم موفقيت فيلم‌هايشان را به وجود مافيا نسبت مي‌دهند.

اين افراد سينما‌دارها را متهم مي‌كنند به اينكه با مافياي سينما همدست هستند اما بهتر است بدانيد كه تمام پولي كه در طول يك سال در سينماي ايران در حال گردش است حتي به اندازه يكي از اين نمايشگاه‌هاي اتومبيل نيست. اين قبيل فيلم‌سازاني كه فيلم‌‌هايشان اكران نمي‌شود حكم شاگرد تنبل‌هاي كلاس را دارند كه تنبلي خودشان را به گردن ديگران مي‌اندازند.

به هر حال سينما‌دارها حق دارند تا در مورد فيلمي كه مي‌خواهند در سينمايشان اكران كنند تصميم بگيرند. سينما دولتي نيست كه بگوييم كسي در مورد نحوه اكران تصميم‌گيري كند. سينما كارمند دارد، خرج دارد و فروش سينما ممر درآمد سينما‌دار است مسلما سينما‌دار تصميم مي‌گيرد فيلمي را اكران كند كه خوب مي‌فروشد و مخاطب دارد.

به اعتقاد اين تهيه‌كننده فيلمي كه مخاطب ندارد اصلا نبايد اكران شود و اكثر فيلم‌هايي كه امكان اكران پيدا نمي‌كنند قابل اكران نيستند.او در ادامه مي‌گويد: به تجربه ديده‌ايم فيلم‌هايي كه در تعداد محدودي سينما با عنوان فيلم فرهنگي اكران مي‌شوند در همان تعداد سينما هم مخاطب نداشتند و مخاطب ارتباط خوبي با آنها برقرار نكرده است.

فرح بخش در پاسخ به اين سؤال كه چرا هميشه بهترين و بيشترين سينماها در اختيار فيلم‌هاي مشخصي قرار مي‌گيرد، مي‌گويد: فيلم بايد از منظر مردم خوب باشد نه از منظر مسئولان و منتقدان. فيلمي كه پروانه نمايش بگيرد و همچنين بتواند ارتباط خوبي با مردم برقرار كند، فاكتورهاي لازم براي در اختيار داشتن امكانات خوب را براي خود فراهم مي‌كند.

براي فيلم‌هايي هم كه عنوان فرهنگي را يدك مي‌كشند بهتر است دولت فكري بكند. صاحب سينما كه نمي‌تواند متحمل خسارت يك فيلم شود. به هر حال اين كار هزينه دارد. به صاحب سينما چه ربطي دارد كه مثلا بنده فيلم فرهنگي ساخته‌ام. اكثر اين فيلم‌هايي كه عنوان فرهنگي را يدك مي‌كشند اصلا فاقد هر گونه فرهنگي هستند.

اين فيلم‌ها حتي آنقدر كشش ندارند كه مخاطب را تا پايان با خود همراه كنند. اينها كه مي‌گويند مافياي اكران داريم تهمت مي‌زنند، چنين چيزي در سينماي ما وجود ندارد.

سعید سهیلی نيز مافیای اکران را عامل اصلی عدم اكران به موقع «چهار انگشتی» و نمایش نامناسب این فیلم می‌داند. كارگردان فیلم سینمایی «چهار انگشتی» كه از چهارشنبه هفته گذشته اكران شد، در این باره مي‌گويد: از شیوه اكران فیلم بسیار ناراضي‌‌ام و تصمیم دارم پس از پایان اكران فیلم با ارسال نامه‌ای به وزیر ارشاد نسبت به فعالیت گسترده مافیای اكران سینمای ایران هشدار داده و از این بابت انتقاد كنم.

سهيلي در ادامه مي‌گويد: فكر مي‌كنم تنها شخص وزیر ارشاد است که می تواند مانع از فعالیت گروه‌های مافیایی در سینما شود و برای همیشه دست آنها را از سینمای ایران كوتاه كند. این نیاز تمام هنرمندان سینمای ایران است، چرا كه عرصه برای فعالیت و اكران فیلم‌ها در این شرایط بسیار دشوار شده است.

[jack1335889]

ugg boots